Шетсіз де шексіз көгілдір аспанның көкжиегіне көз жеткізу мүмкін еместігі сияқты, қазақ халқының теңіздей толқыған көңілінің арғы кернеуіне көз емес, ой жеткізудің өзі мүмкін емес.
Себебі, қазақ халқы осынау тұнып тұрған ұлан-асыр табиғаттың шалқыған шалқар төсінде еркін қалықтаған күміс қанат қырандай, дарқан даланың кеңдігінен ой алып, тамылжыған табиғаттың әсем келбетінен әсерлі сезім қабылдап, өз өмірінің тіршілік-тірлігі мен табиғаттың сан құбылмалы құдіретін өз керегіне асырып, кең әлемдей кең пейіл, тарпаң табиғаттай қатал мінезді болып, өзі жасаған көркем даладай дарқандақ байқатып, жадыраңқы жайсаң көңілмен, жазы жайнаған, көктемі гүлдеген, күзі ырысты, қысы тынысты тың тірлікпен тыныстас болған. Бар тірлігі табиғат дүниесімен қабысқан да табысқан. Табиғат – қазақ, қазақ – табиғат сынды болып кеткен.
Осыдан талай жылдың алдында, Тянь-шань кино студиясы «Көрікті мекен» атты бір көркем фильм жасап жалпы жұртты таң – тамаша еткен еді. Ал мына жаса
...Ещё
Шетсіз де шексіз көгілдір аспанның көкжиегіне көз жеткізу мүмкін еместігі сияқты, қазақ халқының теңіздей толқыған көңілінің арғы кернеуіне көз емес, ой жеткізудің өзі мүмкін емес.
Себебі, қазақ халқы осынау тұнып тұрған ұлан-асыр табиғаттың шалқыған шалқар төсінде еркін қалықтаған күміс қанат қырандай, дарқан даланың кеңдігінен ой алып, тамылжыған табиғаттың әсем келбетінен әсерлі сезім қабылдап, өз өмірінің тіршілік-тірлігі мен табиғаттың сан құбылмалы құдіретін өз керегіне асырып, кең әлемдей кең пейіл, тарпаң табиғаттай қатал мінезді болып, өзі жасаған көркем даладай дарқандақ байқатып, жадыраңқы жайсаң көңілмен, жазы жайнаған, көктемі гүлдеген, күзі ырысты, қысы тынысты тың тірлікпен тыныстас болған. Бар тірлігі табиғат дүниесімен қабысқан да табысқан. Табиғат – қазақ, қазақ – табиғат сынды болып кеткен.
Осыдан талай жылдың алдында, Тянь-шань кино студиясы «Көрікті мекен» атты бір көркем фильм жасап жалпы жұртты таң – тамаша еткен еді. Ал мына жасаған «Гүлбике» ол фильмнің көркемдігін онан ары құлпырта түскен, әсемдігіне әр жақтан ауыз толтырып айтарлықтай кино фильмі болыпты.
Міне, осы көркем фильмді жобалаудан тартып жаздыруға, нақтап алудан тартып, құрастырып жасауға дейін, өз ұлтының салт-дәстүріне, тіршілік тынысына, жасаған ортасының келісті келбетіне әбден қанық, еліміз қазағындағы кино өнерінің бірегей біліктісі, осы өнерді жанындай сүйіп, ата-мұрасындай асылы санаған, аяулы азамат, Тянь-шань киностудиясы бастығының орынбасары, мемлекеттің 1- ші дәрежелі дыбыс режиссеры
Мақсат Қадырқанұлының жар құлағы жастыққа тимей, жанталаса күнді-түнге жалғап еткен ершімді еңбегінен бөле қарауға болмайды.
Ал енді фильмнің жалпы барысына бір көз салып өтелік.
«Гүлбике» фильмінің жалпы тұлғасынан қарағанда, фильм пердесі жарқ етіп ашыла салған жерден, домбыра шанағынан күмбірлеген күй төгіліп, аспан аясын асқақтаған ән торлап, қазақ халқының атадан балаға жалғасқан ауыл өмірі, қатар-қатар тігілген киіз үйлер, ондағы шаруалардың күнделікті тұрмыс-тіршілігі, сиыры мөңіреп, қойы маңырап дегендейін өз табиғатын тағы бір түрлі бейнеде әнге бөлеп әлдилеп жатқандай сезімге толы сыр шертеді...
Сонымен қоса адырлы алқап, алқа-қотан қоныстанған шаруалар жайы, қазақ салты бойынша тойға жүрген топ-топ ел, ата-мұра қара домбырасын ала сала ақындар айтысына бару үшін жанталаса жүгірген мұрнынан боғы аққан қара бала, арлы-берлі сабылысқан қалың жұрт, тойдың айтып тауысқысыз мәресі мен сәресі, қызу өрлеуге көтерілген ақындардың жекпе-жек тартысы, дәл осы шақта қуанышқа қуаныш қосылғандай дүниеге келген жас нәресте «Гүлбикенің» өмір есігін ашуы; оны атасы мен апасының шаранасын шала шайқай сала бауырына салып алуы, әлпештеп баққан Гүлбикеден бес жасқа дейін тіл шықпауы; тіршілік күйбеңімен жүргенде орта жолда Гүлбикенің атасының тосаттан дүние салуы, Гүлбике атасы берген домбыраны көтеріп, арлы-берлі атасын іздеуі, атасының сүйегін қалың қарда қалың елдің аттандырғаннан ұққан Гүлбикенің артынан жылай жүгіруі, баланың жүрегінен зар төгіп еңіреуі, сол сәтте ғайыптан Гүлбикенің тілінің шығуы, атасы домбырамен үйреткен «Көк өзен» әнін нашына келтіріп айтуы бір керемет қиысқан өмір бел
...Ещё
Сонымен қоса адырлы алқап, алқа-қотан қоныстанған шаруалар жайы, қазақ салты бойынша тойға жүрген топ-топ ел, ата-мұра қара домбырасын ала сала ақындар айтысына бару үшін жанталаса жүгірген мұрнынан боғы аққан қара бала, арлы-берлі сабылысқан қалың жұрт, тойдың айтып тауысқысыз мәресі мен сәресі, қызу өрлеуге көтерілген ақындардың жекпе-жек тартысы, дәл осы шақта қуанышқа қуаныш қосылғандай дүниеге келген жас нәресте «Гүлбикенің» өмір есігін ашуы; оны атасы мен апасының шаранасын шала шайқай сала бауырына салып алуы, әлпештеп баққан Гүлбикеден бес жасқа дейін тіл шықпауы; тіршілік күйбеңімен жүргенде орта жолда Гүлбикенің атасының тосаттан дүние салуы, Гүлбике атасы берген домбыраны көтеріп, арлы-берлі атасын іздеуі, атасының сүйегін қалың қарда қалың елдің аттандырғаннан ұққан Гүлбикенің артынан жылай жүгіруі, баланың жүрегінен зар төгіп еңіреуі, сол сәтте ғайыптан Гүлбикенің тілінің шығуы, атасы домбырамен үйреткен «Көк өзен» әнін нашына келтіріп айтуы бір керемет қиысқан өмір белесі десек, ал Гүлбикенің ержете келе атасының берген домбырасын мол мұрасындай қолынан тастамай, ата тілегін ақтап, ата сөзін жүрегінде жаттап айтулы ақын болуы, оған ақын жігіт Қадырқанның сөйлесуі, Гүлбикенің ауылдағы жастар мен ойын - күлкі кешірмелері , алғашқы махаббаттасу жолдары, ата-ана алдындағы әдеп-ибасы, ақылды қыздың ақынмен бірге албыртып қалаға кетпей, қарт шешесінің қамы үшін ауылдағы оташы жігіт Сұлтанмен бас құрауы; Сұлтанның күшік күйеу болуы, екі жастың махаббатқа малынған күндері, аяқ астынан жан жары Сұлтанның қаза табуы, ғұллы тірліктен күдер үзген Гүлбикенің домбыра ішегін шорт үзіп, өз тағдырын да ақырластырмақшы болғаны; сонымен іште қалған жас нәрестенің жебеуімен тың тірлікке қайта бет бұруы, ақыры домбыраның үзілген ішегі жалғанып, айтыс әуені қайтадан әуелгісіндей асқақтап, Гүлбикенің үлкен ақындар айтысында өрелі өнердің биік шыңынан бой көрсетіп, салтанатты сахнадан сыйлық алуы; атадан бала, ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан қазақ даласындағы ауыз адамдарының сахара мәдениетін одан әрі мәйектендіріп, қазақ ұлтының анау арыдан келе жатқан түпкі мәдениетінің түбірін үзбей, тыңнан жаңалап, ескісін әрлендіріп, жаңасын жайнатқан, ұлы бір барыстың бейнесін «Гүлбике» фильмі толық баяндап бере алған.
Тұлғасынан толық бейнеленген. Анықтап айтар болсақ, ауыл өмірі, күнделікті тұрмыс , сиыр сауу, от жағу, отын бұтау, сүт пісіру, шай қайнату, сөреге құрт-ірімшік кептіру, сүзбе сүзу, су тасып, қой бағу, төрге бауырсақ толы дастарқан салып, ас әзірлеу, тағысын тағылар.
Осынау өмір кешулері қысы-жазы, көктем-күзі сынды төрт маусыммен бірге байласып, біте қайнасқан. Соған сәйкес сахарадағы той-томалақ, дыр-думан, ақындар айтысы, түрлі ат үсті ойындары сынды қанына біткен қазақ өмірінің тынысы, өрісіне ерекше әр бергендей қабысқан.
Комментарии 2
Шетсіз де шексіз көгілдір аспанның көкжиегіне көз жеткізу мүмкін еместігі сияқты, қазақ халқының теңіздей толқыған көңілінің арғы кернеуіне көз емес, ой жеткізудің өзі мүмкін емес.
Себебі, қазақ халқы осынау тұнып тұрған ұлан-асыр табиғаттың шалқыған шалқар төсінде еркін қалықтаған күміс қанат қырандай, дарқан даланың кеңдігінен ой алып, тамылжыған табиғаттың әсем келбетінен әсерлі сезім қабылдап, өз өмірінің тіршілік-тірлігі мен табиғаттың сан құбылмалы құдіретін өз керегіне асырып, кең әлемдей кең пейіл, тарпаң табиғаттай қатал мінезді болып, өзі жасаған көркем даладай дарқандақ байқатып, жадыраңқы жайсаң көңілмен, жазы жайнаған, көктемі гүлдеген, күзі ырысты, қысы тынысты тың тірлікпен тыныстас болған. Бар тірлігі табиғат дүниесімен қабысқан да табысқан. Табиғат – қазақ, қазақ – табиғат сынды болып кеткен.
Осыдан талай жылдың алдында, Тянь-шань кино студиясы «Көрікті мекен» атты бір көркем фильм жасап жалпы жұртты таң – тамаша еткен еді. Ал мына жаса
...ЕщёШетсіз де шексіз көгілдір аспанның көкжиегіне көз жеткізу мүмкін еместігі сияқты, қазақ халқының теңіздей толқыған көңілінің арғы кернеуіне көз емес, ой жеткізудің өзі мүмкін емес.
Себебі, қазақ халқы осынау тұнып тұрған ұлан-асыр табиғаттың шалқыған шалқар төсінде еркін қалықтаған күміс қанат қырандай, дарқан даланың кеңдігінен ой алып, тамылжыған табиғаттың әсем келбетінен әсерлі сезім қабылдап, өз өмірінің тіршілік-тірлігі мен табиғаттың сан құбылмалы құдіретін өз керегіне асырып, кең әлемдей кең пейіл, тарпаң табиғаттай қатал мінезді болып, өзі жасаған көркем даладай дарқандақ байқатып, жадыраңқы жайсаң көңілмен, жазы жайнаған, көктемі гүлдеген, күзі ырысты, қысы тынысты тың тірлікпен тыныстас болған. Бар тірлігі табиғат дүниесімен қабысқан да табысқан. Табиғат – қазақ, қазақ – табиғат сынды болып кеткен.
Осыдан талай жылдың алдында, Тянь-шань кино студиясы «Көрікті мекен» атты бір көркем фильм жасап жалпы жұртты таң – тамаша еткен еді. Ал мына жасаған «Гүлбике» ол фильмнің көркемдігін онан ары құлпырта түскен, әсемдігіне әр жақтан ауыз толтырып айтарлықтай кино фильмі болыпты.
Міне, осы көркем фильмді жобалаудан тартып жаздыруға, нақтап алудан тартып, құрастырып жасауға дейін, өз ұлтының салт-дәстүріне, тіршілік тынысына, жасаған ортасының келісті келбетіне әбден қанық, еліміз қазағындағы кино өнерінің бірегей біліктісі, осы өнерді жанындай сүйіп, ата-мұрасындай асылы санаған, аяулы азамат, Тянь-шань киностудиясы бастығының орынбасары, мемлекеттің 1- ші дәрежелі дыбыс режиссеры
Мақсат Қадырқанұлының жар құлағы жастыққа тимей, жанталаса күнді-түнге жалғап еткен ершімді еңбегінен бөле қарауға болмайды.
Ал енді фильмнің жалпы барысына бір көз салып өтелік.
«Гүлбике» фильмінің жалпы тұлғасынан қарағанда, фильм пердесі жарқ етіп ашыла салған жерден, домбыра шанағынан күмбірлеген күй төгіліп, аспан аясын асқақтаған ән торлап, қазақ халқының атадан балаға жалғасқан ауыл өмірі, қатар-қатар тігілген киіз үйлер, ондағы шаруалардың күнделікті тұрмыс-тіршілігі, сиыры мөңіреп, қойы маңырап дегендейін өз табиғатын тағы бір түрлі бейнеде әнге бөлеп әлдилеп жатқандай сезімге толы сыр шертеді...
Сонымен қоса адырлы алқап, алқа-қотан қоныстанған шаруалар жайы, қазақ салты бойынша тойға жүрген топ-топ ел, ата-мұра қара домбырасын ала сала ақындар айтысына бару үшін жанталаса жүгірген мұрнынан боғы аққан қара бала, арлы-берлі сабылысқан қалың жұрт, тойдың айтып тауысқысыз мәресі мен сәресі, қызу өрлеуге көтерілген ақындардың жекпе-жек тартысы, дәл осы шақта қуанышқа қуаныш қосылғандай дүниеге келген жас нәресте «Гүлбикенің» өмір есігін ашуы; оны атасы мен апасының шаранасын шала шайқай сала бауырына салып алуы, әлпештеп баққан Гүлбикеден бес жасқа дейін тіл шықпауы; тіршілік күйбеңімен жүргенде орта жолда Гүлбикенің атасының тосаттан дүние салуы, Гүлбике атасы берген домбыраны көтеріп, арлы-берлі атасын іздеуі, атасының сүйегін қалың қарда қалың елдің аттандырғаннан ұққан Гүлбикенің артынан жылай жүгіруі, баланың жүрегінен зар төгіп еңіреуі, сол сәтте ғайыптан Гүлбикенің тілінің шығуы, атасы домбырамен үйреткен «Көк өзен» әнін нашына келтіріп айтуы бір керемет қиысқан өмір бел
...ЕщёСонымен қоса адырлы алқап, алқа-қотан қоныстанған шаруалар жайы, қазақ салты бойынша тойға жүрген топ-топ ел, ата-мұра қара домбырасын ала сала ақындар айтысына бару үшін жанталаса жүгірген мұрнынан боғы аққан қара бала, арлы-берлі сабылысқан қалың жұрт, тойдың айтып тауысқысыз мәресі мен сәресі, қызу өрлеуге көтерілген ақындардың жекпе-жек тартысы, дәл осы шақта қуанышқа қуаныш қосылғандай дүниеге келген жас нәресте «Гүлбикенің» өмір есігін ашуы; оны атасы мен апасының шаранасын шала шайқай сала бауырына салып алуы, әлпештеп баққан Гүлбикеден бес жасқа дейін тіл шықпауы; тіршілік күйбеңімен жүргенде орта жолда Гүлбикенің атасының тосаттан дүние салуы, Гүлбике атасы берген домбыраны көтеріп, арлы-берлі атасын іздеуі, атасының сүйегін қалың қарда қалың елдің аттандырғаннан ұққан Гүлбикенің артынан жылай жүгіруі, баланың жүрегінен зар төгіп еңіреуі, сол сәтте ғайыптан Гүлбикенің тілінің шығуы, атасы домбырамен үйреткен «Көк өзен» әнін нашына келтіріп айтуы бір керемет қиысқан өмір белесі десек, ал Гүлбикенің ержете келе атасының берген домбырасын мол мұрасындай қолынан тастамай, ата тілегін ақтап, ата сөзін жүрегінде жаттап айтулы ақын болуы, оған ақын жігіт Қадырқанның сөйлесуі, Гүлбикенің ауылдағы жастар мен ойын - күлкі кешірмелері , алғашқы махаббаттасу жолдары, ата-ана алдындағы әдеп-ибасы, ақылды қыздың ақынмен бірге албыртып қалаға кетпей, қарт шешесінің қамы үшін ауылдағы оташы жігіт Сұлтанмен бас құрауы; Сұлтанның күшік күйеу болуы, екі жастың махаббатқа малынған күндері, аяқ астынан жан жары Сұлтанның қаза табуы, ғұллы тірліктен күдер үзген Гүлбикенің домбыра ішегін шорт үзіп, өз тағдырын да ақырластырмақшы болғаны; сонымен іште қалған жас нәрестенің жебеуімен тың тірлікке қайта бет бұруы, ақыры домбыраның үзілген ішегі жалғанып, айтыс әуені қайтадан әуелгісіндей асқақтап, Гүлбикенің үлкен ақындар айтысында өрелі өнердің биік шыңынан бой көрсетіп, салтанатты сахнадан сыйлық алуы; атадан бала, ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан қазақ даласындағы ауыз адамдарының сахара мәдениетін одан әрі мәйектендіріп, қазақ ұлтының анау арыдан келе жатқан түпкі мәдениетінің түбірін үзбей, тыңнан жаңалап, ескісін әрлендіріп, жаңасын жайнатқан, ұлы бір барыстың бейнесін «Гүлбике» фильмі толық баяндап бере алған.
Тұлғасынан толық бейнеленген. Анықтап айтар болсақ, ауыл өмірі, күнделікті тұрмыс , сиыр сауу, от жағу, отын бұтау, сүт пісіру, шай қайнату, сөреге құрт-ірімшік кептіру, сүзбе сүзу, су тасып, қой бағу, төрге бауырсақ толы дастарқан салып, ас әзірлеу, тағысын тағылар.
Осынау өмір кешулері қысы-жазы, көктем-күзі сынды төрт маусыммен бірге байласып, біте қайнасқан. Соған сәйкес сахарадағы той-томалақ, дыр-думан, ақындар айтысы, түрлі ат үсті ойындары сынды қанына біткен қазақ өмірінің тынысы, өрісіне ерекше әр бергендей қабысқан.